چگونه ذرات آهن و سنگ های معدنی (شبه طلا) را در فلزیاب های پالسی حذف کنیم؟
بگذارید داستان را از اینجا شروع کنیم: سیستم های پالسی (PI) به غول های عمق زنی معروف هستند. آن ها مثل یک لودر خاک را می شکافند و جلو می روند. اما این غول های قدرتمند یک نقطه ضعف بزرگ دارند؛ آن ها عاشق فلزات آهنی بزرگ و سنگ های معدنی مغناطیسی هستند!
سنگ های معدنی یا همان سنگ های داغ (Hot Rocks)، سنگ هایی هستند که درصد بالایی آهن یا مواد مغناطیسی دارند. وقتی لوپ فلزیاب از روی آن ها رد می شود، دستگاه فکر می کند به یک گنج قارون رسیده است و چنان بوقی می زند که بند دل کاوشگر پاره می شود! اما وقتی زمین را می کنید، جز یک سنگ سیاه و براق چیزی نصیبتان نمی شود.
در فلزیاب ماکان می خواهیم به زبان ساده و کاملا کاربردی یاد بگیریم که چطور این مزاحم های همیشگی یعنی ذرات آهن و سنگ های شبه طلا را در دستگاه های پالسی حذف کنیم تا بی دلیل زمین را بیل نزنیم.
چرا سنگ های معدنی و ذرات آهن دشمن فلزیاب های پالسی هستند؟
قبل از اینکه سراغ دکمه ها و تنظیمات برویم، باید بدانیم در زیر خاک چه خبر است. سیستم های پالسی با فرستادن پالس های مغناطیسی قوی به درون زمین و دریافت بازتاب آن کار می کنند.
وقتی این پالس به یک فلز واقعی می خورد، جریان القایی در آن ایجاد می شود که دستگاه آن را سنس می کند. اما سنگ های معدنی و ذرات آهن ریز (مثل براده های آهن پخش شده در خاک یا سفال های قدیمی که اکسید آهن دارند) هم می توانند این سیگنال را بازتاب دهند. از آنجا که این ذرات در همه جای خاک پراکنده هستند، دستگاه دائم بوق های بریده بریده یا یکسره می زند که به آن بوق خطا یا نویز می گویند.
راهکارهای طلایی برای حذف ذرات و سنگ های معدنی در فلزیاب پالسی
برای خلاص شدن از شر این بوق های الکی، چند ترفند فنی و تنظیمی وجود دارد که هر اپراتوری باید مثل کف دستش آن ها را بلد باشد:
۱. تنظیم دقیق دیلی (Delay) یا تاخیر پالس
دیلی یکی از مهم ترین دکمه ها در فلزیاب های پالسی است. به زبان ساده، دیلی مشخص می کند که دستگاه چقدر بعد از فرستادن پالس، منتظر دریافت سیگنال برگشتی بماند.
برای حذف ذرات ریز و سنگ های معدنی:
اگر دیلی را کمی بالا ببرید (مثلا از ۱۵ به ۲5 یا ۳۰)، دستگاه سیگنال های ضعیف و سریعی که از ذرات ریز خاک و سنگ های معدنی می آیند را نادیده می گیرد.
نکته مهم:
بالا بردن بیش از حد دیلی باعث می شود عمق زنی دستگاه برای فلزات ریز (مثل سکه های کوچک) کم شود، اما برای دفینه های بزرگ در عمق بالا، این بهترین راه برای آرام کردن دستگاه است.
۲. استفاده از قابلیت تفکیک (Iron Reject یا Disc)
بیشتر فلزیاب های پالسی مدرن دارای یک دکمه یا منو به نام تفکیک یا حذف آهن هستند.
- وقتی این گزینه را فعال می کنید، دستگاه سیگنال های برگشتی از فلزات مغناطیسی (مثل آهن، فولاد و سنگ های معدنی آهنی) را شناسایی کرده و صدای بوق آن ها را قطع می کند یا تغییر می دهد (مثلا صدای بم می دهد).
- یادتان باشد که تفکیک در سیستم های پالسی صد درصد دقیق نیست، اما تا ۸۰ درصد می تواند جلوی کندن بیهوده زمین برای میخ و نعل زنگ زده را بگیرد.
۳. کاهش حساسیت (Sensitivity) در مناطق آلوده
خیلی از کاوشگران تازه کار دوست دارند ولوم حساسیت دستگاه را تا آخر باز کنند. این کار در زمین های آلوده مثل خودکشی است!
اگر در منطقه ای کار می کنید که پر از سنگ های معدنی یا سفال های شکسته است، حساسیت دستگاه را کمی پایین بیاورید. شاید ۱۰ درصد از عمق زنی ظاهری دستگاه کم شود، اما در عوض دستگاه آرام می شود و فقط روی اهداف واقعی و بزرگ بوق می زند.
۴. استفاده از لوپ های DD به جای لوپ های Mono
نوع لوپ (کویل) تاثیر زیادی روی حذف ذرات دارد:
لوپ های مونو (Mono):
عمق زنی بیشتری دارند اما به ذرات خاک و سنگ های معدنی بسیار حساس هستند.
لوپ های دبل دی (DD):
به دلیل طراحی خاص سیم پیچ ها، نویز زمین و اثرات سنگ های معدنی را بسیار بهتر فیلتر می کنند. اگر در زمین های به شدت معدنی کار می کنید، لوپ DD فرشته نجات شماست.
۵. بالانس زمین به روش «پمپ کردن» (Pump)
هنگام بالانس کردن دستگاه، لوپ را به آرامی بالا و پایین ببرید (بین فاصله ۵ تا ۲۰ سانتی متری زمین). این کار باعث می شود مدار داخلی دستگاه، میانگین مغناطیسی خاک و سنگ های آن منطقه را آنالیز کرده و آن را به عنوان «نویز پس زمینه» صفر کند. اگر بالانس را در هوا انجام دهید، به محض نزدیک کردن لوپ به خاک معدنی، دستگاه بوق خواهد زد.
ترفندهای اپراتوری برای تشخیص سنگ معدنی از طلای واقعی
گاهی اوقات دستگاه بالانس است اما باز هم روی یک نقطه خاص بوق می زند. چطور بدون کندن زمین بفهمیم زیر خاک سنگ معدنی است یا طلا؟
روش فاصله دادن لوپ:
وقتی روی نقطه ای بوق گرفتید، لوپ را ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر از سطح زمین بالاتر بیاورید و دوباره جارو کنید. اگر بوق دستگاه کاملا قطع شد یا به شدت ضعیف شد، به احتمال زیاد سنگ معدنی یا ذرات آهن سطحی است. فلزات بزرگ و عمیق با بالا آوردن لوپ به این راحتی قطع نمی شوند.
تست زاویه ۹۰ درجه:
دور هدف بچرخید و از زاویه های مختلف روی آن حرکت کنید. سنگ های معدنی معمولا بوق های نامنظم و پهن می دهند که با تغییر زاویه، جای بوق یا صدای آن تغییر می کند. اما فلز واقعی بوقی منظم، متمرکز و تکرارپذیر دارد.
اندازه گیری ابعاد هدف:
سنگ های معدنی پهن معمولا یک محدوده بزرگ را آلوده می کنند. اگر دستگاه در یک محدوده بزرگ یک در یک متر دائم بوق ضعیف می زند، احتمالا با یک رگه معدنی یا تجمع سنگ های داغ روبه رو هستید.
نتیجه گیری: صداقت در کار با فلزیاب پالسی
در بازار فلزیاب خیلی ها ادعا می کنند دستگاهی دارند که بدون خطا و با تفکیک صد درصد طلا کار می کند. ما در فلزیاب ماکان همیشه به مشتریان حقیقت را می گوییم: هیچ دستگاه پالسی در دنیا وجود ندارد که خطای صفر داشته باشد. خاک ایران پر از شگفتی و البته سنگ های معدنی سخت است.
کلید موفقیت در حذف ذرات، ترکیب سه چیز است: تنظیم درست دیلی، بالانس مداوم و از همه مهم تر تجربه و گوش های تیز اپراتور برای تشخیص تفاوت صداها.
